Japan tijdens het interbellum (1918-1939)

De Tien Tijdvakken - Tijd van Wereldoorlogen

Dit artikel beschrijft Japan in de periode tussen de beide wereldoorlogen. Naast de politieke leiding van het land, worden de economie, de kunst en de cultuur van het Japan in die periode beschreven.

Keizer Hirohito (1901-1989)  

Hirohito werd geboren op 29 april 1901. In 1926 volgde hij zijn vader Yoshihito op als Taisho-keizer van Japan. Hirohito werd al in 1921 tot regent benoemd. Hij was de keizer die het langst over Japan heerste. Die periode staat in Japan bekend als die van de Showa (verlichte vrede). In de jaren '20 bezocht Hirohito West Europa en kwam hij daarbij ook in Groot-Brittannië en Nederland.De rol van de keizer in de oorlog is onduidelijk en omstreden. Hij leidde zijn land in de oorlogen tegen China en onder zijn leiding bezetten Japanse troepen tijdens de Tweede wereldoorlog grote delen van Zuidoost-Azië.

De rol van de keizer in de oorlog is onduidelijk en omstreden. Het kabinet was vaak verantwoordelijk voor de agressieve en vaak misdadige Japanse politiek. Aan de andere kant was de keizer wel, meest stilzwijgend, aanwezig bij belangrijke discussies en beslissingen over zaken als oorlog en vrede. De keizer had ook een uitgebreid militair hoofdkwartier. 

In 1945, nadat de Verenigde Staten Japan door de bombardementen op Hiroshima en Nagasaki op de knieën had gedwongen, kondigde hij in een radiotoespraak de Japanse overgave aan de geallieerde troepen aan.  Tot en met de Tweede Wereldoorlog had Hirohito de naam van goddelijke 'ikegami', Japans voor 'levende natuurgeest', één van de belangrijkste begrippen van het Shintoïsme (betekend letterlijk "de weg der goden"). In 1946 dwongen de Amerikanen hem zijn goddelijke naam te verwerpen. Van toen af was hij nog slechts het symbolisch hoofd van de Japanse staat en van de eenheid van de natie. De keizer verloor door ingrijpen van de Amerikaanse bestuurder van Japan Generaal MacArthur niet alleen al zijn bevoegdheden, hij verloor ook zijn enorme landerijen en domeinen. De luxe leefstijl van het hof veranderde daarentegen niet en ook de rol van de Keizer en zijn broers in de oorlogen werd niet onderzocht. 

 

Hirohito was een van de Ridders in de Britse orde van de Kousenband. Vanwege het gedrag van Japan in de Oorlog werd hij uit deze orde verwijderd. Het Keizerlijke vaandel en zijn helm werden uit de kapel van Sint George in Windsor gehaald. Bij gelegenheid van het Keizerlijke staatsbezoek aan Groot-Brittannië jaren later, werden deze versierselen echter weer teruggeplaatst.  

De keizer sprak in redevoeringen bij zijn omstreden staatsbezoeken aan Groot-Brittannië en Nederland op diplomatieke en typisch Japans vormelijke stijl zijn spijt over de oorlog en wat daarin gebeurde uit. Zo probeerde hij zijn eer te redden. Voor velen was dit echter niet genoeg.  

Japan politiek (1918-1939)  

In de jaren 1920 en de beginjaren van 1930 groeide Japan uit tot een wereldmacht. Dit leidde tot economische tegenvallers vanwege de tekorten aan grondstoffen. Daardoor kwam Japan terecht onder een steeds groter wordende invloed van ultranationalistische, expansionistische militairen. De Japanners hadden niet veel grondgebied om op en van te leven. Daarnaast bezat Japan weinig grondstoffen en betrekkelijk veel bergachtig gebied. Japan wilde dus gebieden die deze grondstoffen wel hadden zoals China.

In 1931 viel Japan Mantsjoerije binnen. Dit leidde tot veel internationale ophef. In 1932 was de verovering voltooid en verklaarde Mantsjoerije zich als Mantsjoekwo (met aan het hoofd de voormalige keizer van China Pu Yi) zich onafhankelijk. In werkelijkheid was Mantsjoekwo een vazalstaat van Japan en werd door andere landen ook niet erkend.Door een aantal conflicten dreigde Japan uit de volkenbond te stappen.

Vanwege Shanghai en een aantal andere geschillen komen Japan en China met elkaar in conflict. De Japanners haalden overwinning op overwinning in China, maar konden deze oorlog toch niet winnen. In 1938 raakte Japan slaags met Mongolië en de Sovjet-Unie, maar deze landen behaalden onder generaal Zjoekov een klinkende overwinning op de Japanners. In 1940 tekende de Japanners,Italianen en de Duitsers de Driemogendhedenpact dit zorgde ervoor dat als er iemand aangevallen werd men elkaar mee hielp.  

Japan economisch (1918-1939)  

Zoals al hiervoor vermeld is, bevond Japan zich rond 1920 in een economische crisis. De samurai en de oude elite hadden niet meer de leiding in het land en ultra nationalistische groeperingen streefden naar gebiedsuitbreiding om uit de economische problemen te raken. Kern van het Japanse probleem was de (te) snelle economische groei. De Meji restauratie (1861 e.v.) leidde een tijdperk in van ongekende modernisering van Japan door het overnemen van westerse kennis. Door de snelle groei van de industrie, bleek Japan een enorme honger naar grondstoffen te ontwikkelen die niet in Japan zelf voorhanden waren.

Rond 1929 besloot Japan om een bondgenoot van Duitsland te worden. Door het streven naar expansie in Azië was deze vergelegen staat de enige die niet wantrouwend tegenover Japan stond. De overeenkomst hield in, dat als er oorlog uitbrak de landen elkaar wederzijds zouden steunen. Tot grote economische voordelen heeft het bondgenootschap overigens niet geleid. 

Japan cultureel (1918-1939)  

In 1920-1930 was de cultuur van Japan niet zoveel veranderd als voorheen. Het enige wat veranderde was, zoals in het voorgaande deel over de economie staat, dat de Samoerai het land niet meer leiden. 

Eercultuur.  

Een belangrijk aspect in de Japanse cultuur is: de eer of schaamtecultuur. Als je beledigt werd of een erge misstap had begaan, was dit een schade aan je eer. Wat typisch Japans of liever gezegd Aziatisch is, is dat niet alleen jou eer beschadigt was, maar de hele familie-eer. In de Japanse samenleving is de Familie-eer één van de belangrijkste dingen in het leven, dus als dat beschadigd was, was dat een ramp. Je kon zo’n schade aan de eer herstellen door bepaalde acties. Een voorbeeld staat hiervoor vermeld over keizer Hirohito. Hirohito had in de Tweede wereldoorlog schade aan zijn eer opgelopen en hij probeerde zijn eer te herstellen door redevoeringen en spijtbetuigingen bij allerlei Europese landen. 

De ultieme daad van de eercultuur is het plegen van harakiri (zelfmoord door het in de maag steken van het eigen zwaard). Niet alle kwesties van eer eindigden zo radicaal. Indien een positieve daad was gedaan om je eer te herstellen en het lukte, was je eer hersteld.  

De Kimono.  

De kimono is een typisch Japanse dracht. Het lijkt een beetje op een ochtendjas van dunne zijde. Het was gebruikelijk om een kimono te dragen naar speciale gelegenheden. De kimono heeft hele brede mouwen en wordt vastgezet met een brede, meestal groene band, ook wel obi genoemd.Niet alleen vrouwen dragen kimono’s, ook mannen. Wel zijn er verschillen  tussen de kimono’s. Bij de kimono van een man is de obi veel dunner, de kleuren op de kimono zijn vaak donker en het familiewapen staat erop. Bij de kimono van de vrouw zijn de kleuren vaak feller en hebben de tekeningen op de kleding vaak te maken met de vier seizoenen. 

De Japanse Vechtkunst.  

Wat zeker bekend is in de Japanse cultuur zijn de vechtsporten. De bekendste zijn: Karate, Judo en Aikido.Vroeger bestond het Japanse leger uit de samurai. Die waren echte vechtmeesters. Maar in de jaren 1920-1930 waren ze afgedankt. De legers waren westelijker geworden en vochten voortaan met modernere middelen. De Japanse vechtkunst was een vechtsport geworden. Wel bleef een component van trots en eer behouden. Als een leerling zijn of haar zwarte band had gehaald was de leerling volleerd. Vanaf dan begon de “transformatie” naar een echte meester, ook wel sensei genoemd. Na de zwarte band word er met de “dan” gewerkt.  Elke “dan”stelt een element voor. Water, Vuur, Aarde, Lucht enzovoorts.                                                                                                                              In elke dan bestaat één van de vijf kringen. In elke kring moet je jou vechtkunst verbeteren en nog belangrijker, je op spiritueel en geestelijk vlak ontwikkelen. Dit alles zorgt ervoor dat de leerling zijn of haar ergste vijand leert doorzien, want de ergste vijand is hem of haar zelf.   

Bronnen: 

http://www.uchiyama.nl/nggeschiedtotaal2o.htm

 R.R. Palmer en J Colton, a history of the modern world (New York 1998).  

Grote Nederlandse Larousse Encyclopedie (red.) deel 13 

J. De Haan, Geschiedenis van Japan (z.p. z.j.).  

 

We hebben 38 gasten online